De Meervoudige Kamer Strafrecht

Kinderrechter Meester Irene Hinfelaar van Rechtbank Breda vertelt in een dagboek voor het DocBlog ‘Mensjesrechten’ welke zaken zij tegenkomt en welke beslissingen ze neemt.

Deze dag staat voor mij een Meervoudige Kamer Strafrecht in mijn agenda. Dat betekent dat er drie rechters achter de tafel zitten, waarvan ik er één ben, en dat we nu te maken hebben met jonge verdachten die een zwaar feit hebben gepleegd, of waarmee zóveel aan de hand is dat er drie rechters naar kijken. Vaak gaat dat trouwens samen. Zo ook vandaag.

In de zomer is, op een rustig weggetje in de polder, een fietsende man neergestoken door een andere fietser, die vervolgens zijn tas van de fiets heeft getrokken en ervandoor is gegaan. De man, een vader van twee jonge kinderen, die gewoon even lekker een eindje wilde fietsen, is gewond achtergelaten en later is in het ziekenhuis gebleken dat hij een ingeklapte long had. Het scheelde niet veel of hij had het niet meer kunnen navertellen.Bart, een jongen van 16 jaar, wordt ervan verdacht de andere fietser te zijn. Hij moet daarom vandaag voor de Meervoudige Kamer Strafrecht verschijnen. Ook zijn ouders zijn voor de zitting uitgenodigd. Ook op de zitting aanwezig zijn een medewerker van de Raad voor de Kinderbescherming en een medewerker van Bureau Jeugdzorg.

Bart heeft al bijna drie maanden in voorarrest gezeten voor deze zaak. Hij wordt door de parketpolitie de zaal in gebracht. Door de normale ingang komen zijn ouders binnen. Als ze elkaar zien, barst zijn moeder in snikken uit. Zijn vader kijkt ons met een strak gezicht aan. Nadat de officier van justitie de zaak heeft voorgedragen, vertelt Bart ons dat het eigenlijk een ongeluk was. Hij wilde alleen maar dreigen met een mes, om de man tot afgifte van zijn portemonnee te dwingen. Hij denkt dat hij toen een stuurfout heeft gemaakt en dat daardoor het mes in de rug van de man terecht is gekomen. Uit angst is hij toen doorgereden. Hij heeft nog wel de tas van de man gepakt, want hij had zijn vrienden beloofd met crack terug te komen. Daar kon hij niet onderuit, dus is hij crack gaan kopen en hebben ze het met zijn allen gebruikt.

Hij herinnert zich, doordat hij die avond ook onder invloed was, verder niet zoveel meer. Bart geeft aan dat zijn leven wordt beheerst door zijn verslaving. Hij is al eerder veroordeeld voor een straatroof, die ook als achtergrond zijn verslaving had. Hij maakt deel van een vriendengroep waarin veel crack wordt gebruikt. Bart blijkt inderdaad ernstig verslaafd. Dat blijkt ook uit rapporten van een psychiater en een psycholoog, die Bart hebben onderzocht. Zij adviseren om hem uit zijn omgeving weg te halen. Volgens de psychiater en psycholoog moet Bart een gesloten behandeling ondergaan. Hij moet niet alleen lichamelijk, maar ook geestelijk afkicken, en dat laatste niet alleen van de crack, maar ook van zijn verkeerde vriendengroep. Die behandeling gaat zeker twee jaar duren en daarvoor zou Bart geplaatst moeten worden in een instelling voor jeugdigen. Een PIJ (Plaatsing in een Instelling voor Jeugdigen) dus, of zo zegt Bart zelf: “dat betekent dus gewoon een TBS voor kinderen!” Bart zegt alles best te vinden, hij snapt dat hij niet terug kan naar huis, maar hij vindt twee jaar veel te lang. Opnieuw barst zijn moeder in tranen uit.

De ouders van Bart krijgen het woord. Zijn vader vertelt dat al vóórdat dit allemaal gebeurde, zij een traject van afkicken hadden opgestart. Nu zit Bart al drie maanden vast en is dat hele traject stopgezet. In die drie maanden is er aan de problemen van Bart niet meer gewerkt, hij heeft alleen maar vastgezeten en hij vraagt zich af of dit nu allemaal wel zinvol is. Zij vinden het ook veel te lang als Bart voor twee jaar het huis uit moet.

De officier van justitie krijgt het woord. Eerst zegt hij iets over wat er is gebeurd. Hij gelooft niet dat het een ongeluk was, want daarvoor is het mes veel te diep in de rug van de man terecht gekomen. De officier geeft aan hoe schokkend het moet zijn als je zomaar wordt neergestoken, terwijl je een ommetje maakt op je fiets, en vervolgens gewond wordt achtergelaten op een verlaten weggetje. Dan gaat het over Bart zelf. De officier eist de PIJ, want er is voor Bart geen andere optie. Gelet op zijn lange en ernstige verslaving, wil hij het nu gedegen aanpakken. “Als we nu niet goed ingrijpen, kunnen we Bart wel vergeten” zegt hij, “en zullen er nog vele slachtoffers vallen!”

Na de zitting gaan we in de raadkamer. Dat betekent dat we met de drie rechters praten over de zaak. Ook wij, rechters, geloven niet dat het een ongeluk was. Dat baseren we op een aantal verklaringen in het dossier en de toedracht van de steekpartij. Verder vinden we dat Bart nu echt van zijn verslaving af moet en daarover hebben we een advies gekregen: dat zal een lange tijd in beslag nemen. Bart is ook al eerder veroordeeld, dus het moet nu echt goed aangepakt worden. We wegen ook af dat het voor een jongen van 16 moeilijk is, dat hij twee jaar het huis zal uitgaan, maar ook dat hij écht niet terug kan naar zijn woonomgeving, waar die vriendengroep opnieuw aan hem zal trekken. Zo worden alle kanten van deze zaak tegen elkaar afgewogen. Onze conclusie is uiteindelijk inderdaad de maatregel PIJ. Dus spreken wij die uit.

Lees hier meer bijdrages van Irene Hinfelaar op het blog van ‘Mensjesrechten.