Onduidelijk potje

Volgens woordvoerder Lode Wigersma van de KNMG is er tot nu toe nooit iets geregeld over de vergoeding. “Dus meestal betalen de arts of apotheker de middelen uit eigen zak. Je kunt de rekening natuurlijk niet bij de nabestaanden leggen.” Het zou gaan om ‘enkele tientjes meer’.  Artsen hebben volgens hem altijd wel een ‘onduidelijk’ potje voor bijvoorbeeld praktijkkosten waaruit ze de kosten betalen. “Het is een onderwerp waarover eigenlijk nooit openlijk werd gepraat. Er hangt een circuit van stilte omheen. Euthanasie is al erg genoeg.”

Oproep aan VWS

De KNMG vindt het hoog tijd dat het ministerie van VWS de zaak ‘gewoon goed regelt’. Het is de algemene verwachting dat het nieuwe kabinet het basispakket voor ziektekosten fors zal uitkleden. De artsen vinden echter dat de vergoedingen voor euthanasie eraan moeten worden toegevoegd. “Het kan nooit om grote bedragen gaan”, aldus Wigersma.

Euthanasie

Nieuwe cijfers uit 2009 geven aan dat er in dat jaar 2636 gevallen van euthanasie zijn geweest. Volgens de KNMG zit er geen grote stijging in het aantal gevallen. Mensen kunnen tegenwoordig ook voor palliatieve sedatie kiezen, waarbij een terminale patiënt geleidelijk aan in diepe slaap wordt gebracht om uiteindelijk niet meer wakker te worden.

Procedure euthanasie

Euthanasie kan plaatsvinden via ‘levensbeëindiging op verzoek’ of via ‘hulp bij zelfdoding’. De eerste mogelijkheid komt veruit het meest voor: De arts dient de patiënt een slaapmiddel toe, gevolgd door een euthanasiemiddel. Bij de andere mogelijkheid drinkt de patiënt zelf een dodelijke cocktail en kijkt de arts toe. In 2009 kozen 156 van de patiënten die toestemming kregen voor euthanasie voor deze mogelijkheid.

Volgens de wet mag een arts euthanasie plegen als een patiënt die ‘ondraaglijk en uitzichtloos lijdt’ daarom vraagt. In de praktijk gaat het meestal om kankerpatiënten. Als een patiënt om de euthanasie vraagt, komen zogenoemde scan-artsen op bezoek om te toetsen of de patiënt aan de criteria voldoet en werkelijk uit eigen wil tot zijn of haar beslissing is gekomen. Afhankelijk van de situatie kan de euthanasie dan binnen enkele dagen of weken worden uitgevoerd.

Na de euthanasie moet de uitvoerende arts er een rapport over schrijven. In Nederland bestaan vijf regionale toetsingscommissies die beoordelen of de arts de euthanasie volgens de regels heeft uitgevoerd.

Bron: skipr.nl

Uit het artikel in Trouw, 15 augustus 2010:
Spoorwegbeheerder ProRail wil het aantal zelfdodingen de komende vier jaar met vijf procent terugbrengen. Een woordvoerder van ProRail bevestigt zondag een bericht hierover in het vakblad Psy. Vorig jaar vonden er tweehonderd suïcides plaats op het spoor. Dit is het hoogste aantal in jaren en twaalf procent van het totaal aantal zelfdodingen in Nederland.

In omringende landen ligt het aantal suïcides op het spoor lager. In Duitsland en Zweden ligt dit rond de zes procent en in Engeland is dit 2,8 procent. Het aantal zelfdodingen steeg volgens het CBS van 1435 in 2008, naar 1525 vorig jaar. Het gaat om 1064 mannen en 461 vrouwen. ProRail wil eerst bestaande gegevens bundelen om te zien of eerdere maatregelen succes hebben gehad. Zo kan bijvoorbeeld bekeken worden of bestaande hekwerken effect hebben op suïcidecijfers.

Bij een pilot rond een ggz-instelling in Eindhoven uit 2005 werden stevige metalen hekken langs het spoor geplaatst en werd de spoorwegovergang vervangen door een viaduct. Ook werden bomen en struiken verwijderd, zodat mensen zich daar niet kunnen verstoppen. Het aantal zelfdodingen in de buurt nam af, maar op andere plekken was er een toename.

ProRail wil de precieze effecten van de maatregelen in nieuwe pilots toetsen. Dan wordt mogelijk een proef gedaan met schriklichten en praatpalen. Ook moeten reizigers meer alert gemaakt worden op verwarde mensen. ProRail schat dat ongeveer de helft van de zelfdodingen op het spoor gepleegd worden door mensen die in behandeling zijn.

Naast het leed dat de zelfdodingen op het spoor bij nabestaanden, maar ook bij conducteurs en machinisten veroorzaakt, leidt dit tot grote verstoringen van het treinverkeer. Jaarlijks is het oponthoud drie weken, omdat een baanvak na een zelfdoding gemiddeld 145 minuten gestremd is.

Dit meldt de Volkskrant vandaag, 9 augustus 2010.
In het artikel lezen we:
Het pleidooi voor zo’n kliniek is mede ingegeven door de uitkomsten van de NVVE-actie Week van het Voltooid Leven, eerder dit jaar. Daaruit kwam naar voren dat veel ouderen die vinden dat hun leven ‘klaar’ is, hulp willen bij het beëindigen van hun leven.
Hospices
De NVVE ziet de levenseindekliniek als een aanvulling op hospices, instellingen die gespecialiseerd zijn in zorg bij sterven. Uit NVVE-onderzoek bleek dat bij 80 procent van de 204 hospices euthanasie mogelijk is.
De Jong: ‘We waren blij verrast door dit percentage, maar de hospices zijn gebonden aan opnamecriteria. Bepaalde groepen personen met een serieuze doodswens komen daardoor niet voor hulp in aanmerking.’
De Jong doelt daarbij op personen met chronische psychiatrische klachten, dementerenden en mensen die vinden dat hun leven ‘voltooid’ is. Die laatste categorie valt buiten de zorgvuldigheidseisen van de euthanasiewetgeving, voor de andere twee groepen geldt dat ze volgens de NVVE te weinig hulp krijgen. Hospices bieden alleen actieve hulp als er sprake is van een terminale ziekte met een levensverwachting van maximaal drie maanden.
In de kou
Volgens de NVVE wordt het hoog tijd dat er aandacht komt voor mensen met een serieuze doodswens die nu ‘permanent in de kou staan’. Jaarlijks vragen ruim vijfhonderd patiënten met chronische psychiatrische klachten om hulp bij zelfdoding, in hooguit twee gevallen wordt zo’n verzoek daadwerkelijk gehonoreerd.
De Jong: ‘Ook mensen die de ontluistering door dementie niet willen ondergaan, kloppen tevergeefs voor hulp aan. We hebben in Nederland 320 duizend dementerenden. De hulpvraag van deze groep wordt de laatste jaren steeds klemmender. Op jaarbasis krijgen nu maximaal zes personen hulp bij het sterven.’
Bij het bepleiten van een levenseindekliniek maakt De Jong een vergelijking met de ontstaansgeschiedenis van de abortuskliniek. ‘Toen abortus legaal werd, konden vrouwen niet zo maar in de reguliere zorg terecht. Daarom zijn die speciale klinieken opgericht. Het is niet de bedoeling dat wij als NVVE zelf een levenseindekliniek gaan opzetten. Dit vraagt om een multidisciplinaire aanpak door medici en zorgverleners.’

Legalisatie van stervenshulp aan ouderen die hun leven voltooid achten. Dat is het doel van het burgerinitiatief Voltooid Leven. Om dit doel te bereiken verzamelde de initiatiefgroep 116.871 handtekeningen. Gisteren werden ze door Yvonne van Baarle aangeboden aan Johan Remkes, de voorzitter van Commissie voor de Verzoekschriften en de Burgerinitiatieven in Den Haag.

onderstaand verslag is overgenomen van www.humanistischverbond.nl

Rond 13.00 uur verzamelen de leden van de initiatiefgroep Uit Vrije Wil zich op het Plein van het Binnenhof, Eylard van Hall, Wouter Beekman, Eugène Sutorius, Katuscha Tellegen, Jit Peters en voorzitter van de groep Yvonne van Baarle. Zij worden vergezeld door Ineke de Vries, directeur van het Humanistisch Verbond en Petra de Jong, directeur NVVE. Beide organisaties hebben vanaf het begin de actie van harte ondersteund en zijn nu gevraagd om deel uit te maken van de delegatie die de steunbetuigingen aanbiedt. Het burgerinitiatief was van begin af aan een succes. Immers, binnen vier dagen was het minimaal vereiste aantal van 40.000 steunbetuigingen binnen.

Het Humanistisch Verbond maakte de filmpjes die op grote schermen worden bekeken door sympathisanten, steunbetuigers, leden van de Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde (NVVE), alsook enige toevallige voorbijgangers. In de filmpjes leggen de leden van de initiatiefgroep uit hoe ze tot het initiatief zijn gekomen en wat hun motivatie is om dit te doen. Ook voorzitter van het Humanistisch Verbond Rein Zunderdorp en Ineke de Vries geven in een kort film hun reactie op het Burgerinitiatief.

Vormgeven aan zelfbeschikking

Ineke de Vries, directeur Humanistisch Verbond, was blij deel uit te maken van de delegatie.
Zij vertelt dat het draagvlak voor de niet-medische route groter is geworden. ‘De afhankelijkheid van artsen is nu te groot. Het vertrekpunt zou moeten zijn: Hoe kunnen we vorm geven aan zelfbeschikking rond het voltooid leven. Daar zal het Humanistisch Verbond, ook na vandaag mee door blijven gaan.’

Den Haag kleurt paars

Op het plein, dat versierd is met paarse balonnen en paraplu´s hebben veel mensen gehoor gegeven aan de oproep om paarse kleding aan te trekken. Paars is de campagnekleur van Voltooid leven, de campagne van de NVVE. Er heerste een opgewekte feestelijke stemming, de NVVE deelt buttons uit met daarop Ollie B. Bommel, die opgewekt in een doodskist stapt en zegt: “Men moet ten slotte het recht hebben om als een heer te sterven”.

Aanbieden 116.871 handtekeningen

Om half twee loopt de hele delegatie het gebouw van de Tweede Kamer in. Zij worden opgewacht door Johan Remkes en kamerleden Esmé Wiegman (CU), Fatma Koser Kaya (D66), Keklik Yucel (PvdA) Janneke Schermer (CDA) en twee medewerkers van VWS. Yvonne van Baarle, voorzitter van de initiatiefgroep neemt als eerste het woord. Zij stelt het gezelschap voor en bedankt het Humanistisch Verbond en de NVVE voor hun steun bij deze actie.

Van Baarle benadrukt hoe groot de problematiek onder de bevolking was. Eylard van Hall spreekt vervolgens over de motieven om dit burgerinitiatief op te zetten. Eugène Sutorius richt het woord tot Remkes. Hij benadrukte dat democratie leeft en dat dit initiatief een oefening is in democratie omdat dit onderwerp ons allemaal raakt. Remkes bedankt de delegatie hartelijk voor de steunbetuigingen en zegt dat hij het initiatief en daarop volgende discussie in de media heeft gevolgd. Hij heeft hier een mening over maar als voorzitter van de Commissie Verzoekschriften en Burgerinitiatieven kan hij zich er echter niet over uitspreken.

Politiek is aan zet

Op het plein voor de Tweede Kamer praten de sympathisanten nog na.
Anita uit Den Haag had haar steun betuigd en kwam nu op de fiets langs om te kijken naar het aanbieden daarvan. Voor haar is de belangrijkste motivatie om steun te betuigen dat ze niet afhankelijk wilde zijn. ‘Ik wil later, als het zover is, geen hulp hoeven vragen aan haar kinderen of anderen.’ Ze zag het initiatief trouwens al jaren geleden aankomen. ‘De politiek moet hier wel iets mee doen, de regering kan niet voor ons beslissen over ons levenseinde.’

Invitational Conference

De rol van de politiek en de standpunten van de verschillende politieke partijen komen goed naar voren tijdens de Invitational conference die op maandag 17 mei is gehouden. Ook het Humanistisch Verbond deed hier aan mee. Zoals verwacht tekende zich een scheiding af tussen de christelijke en andere partijen. Het CDA is samen met de ChristenUnie tegenstander van het Burgerinitiatief.
Voor beide partijen geldt dat het leven ‘een geschenk is van God’ waarover we niet zelf mogen beschikken.

Zunderdorp: ‘Duidelijk werd de scherpe scheidslijn tussen christelijke en de andere partijen.
Jammer dat de SP er niet was, want die zijn er niet duidelijk over. Het CDA heeft de grootste problemen met dit onderwerp omdat de achterban hierover verdeeld is. Er zijn ook voorstanders in de achterban. Daarom is het de vraag of het afwijzende standpunt van CDA’er Pieper stand houdt.’

De voorzitter van het HV is tevreden met de uitkomst van het debat. ‘Dit biedt dit voldoende aanknopingspunten voor het maken van een agenda voor dit onderwerp. ‘Basis voor de discussie was de route via een gecertificeerde hulpverlener. Dat kwam er wel uit als belangrijk punt. En dat men zich heeft verplicht tot een politieke en maatschappelijke discussie. Die moet gaan over de praktische uitwerking en mag niet gegijzeld worden door een ideologische discussie. De niet-christelijke partijen willen allemaal deze kant op.’ Lees verder het hele verslag

Hoe nu verder?

Het zal nu ongeveer 9 maanden duren voordat het burgerinitiatief in de kamer besproken kan worden, eerst worden de handtekeningen steekproefsgewijs gecontroleerd op hun echtheid.

De rol van het Humanistisch Verbond

Het Humanistisch Verbond heeft in het leden blad HUMUS opgeroepen om de actie te steunen, in HUMAN verscheen een indrukwekkend interview met Sutorius. Bijna wekelijks verscheen er op de site een interview met iemand die veel met dit onderwerp te maken had. En het HV liet korte films maken van de leden van de initiatiefgroep waarin ze uitleggen hoe ze tot het initiatief zijn gekomen en wat hun motivatie is om dit te doen.

Meer kijken, lezen en luisteren

De filmpjes van de standpunten van de politieke partijen vindt u op youtube.com.
Kijk ook eens op www.voltooidleven.nl, de campagnesite van de NVVE.

Hieronder de volledige tekst van de lezing:

VRIJ LEVEN IS VRIJ STERVEN - Hoe het zelfbeschikkingsrecht écht inhoud te geven?

Het is een bijzondere eer voor ons iets te mogen vertellen aan vrijdenkers, mensen van De Vrije Gedachte.

Zoals mogelijk bekend ben ikzelf Rooms Katholiek opgevoed en werd mij door mijn ouders bijgebracht dat het geloof iets moois kan zijn als je er maar steeds aan denkt dat het een geloof is en je daar niet voor de rest van je leven aan vast zit. En ik denk dat dat ook geldt voor mensen die niet of niet meer in een God geloven zoals zij misschien voorheen wel deden.
Zo geloofde ik vroeger vast en zeker in Sinterklaas. Toen ik constateerde dat er meer Sinterklazen rondliepen, zei ik tegen mijn vriendjes dat de echte Sinterklaas te vinden was op de Stationssingel in Rotterdam. Dát hadden mijn zusjes immers gezegd en die waren ouder en die hielden van mij en waarom zouden mijn zusjes mij beduvelen.

Dat is de redenatie die nog steeds gebezigd wordt in het leger, want als een soldaat in het leger aan zijn meerdere iets vraagt is het antwoord steevast:
het is zo omdat
1.    ik als meerdere het zeg;
2.    het zo staat in het handboek soldaat en
3.    waarom zou het niet zo zijn.

En zo is het ook met het Rooms Katholieke geloof, de islam of welk geloof dan ook. Volgens mij kan een zinnig mens niet geloven dat we met een systeem van aflaten hoger in de hemel komen. Maar om nu te zeggen dat mensen dat niet mógen geloven, gaat mij te ver. Zo steken nog steeds heel wat mensen kaarsjes op. Ik denk dan dat dat slecht is voor het milieu maar goed voor de industrie en voor de gemoedsrust van die mensen.

Maar waarom is het geloof in artsen bij de wetgever dan wel onfeilbaar? Waarom ontkent de wetgever de wens van een gelovige vrouw als mevrouw De Jong en haar kinderen wanneer zij zeggen dat moeder heel graag afscheid wil nemen? Is dat omdat artsen vinden dat er nog zoveel behandelplannen zijn of verplicht de wetgever mensen om in leven te blijven, onafhankelijk van het lijden. Door dit soort regelgeving zal de burger uiteindelijk de handdoek in de ring gooien en doorleven of kiezen voor een gruwelijke wijze van levensbeëindiging.
Ook vragen we ons af waarom de mening van niet-artsen hierover per definitie onwaar of irrelevant gevonden wordt.

Het springend punt is dat veel mensen (ruim 80% van de Nederlandse bevolking) het zelfbeschikkingsrecht hoogachten, maar de wetgever dat uitgangspunt wegdrukt. Feitelijk worden mensen hiermee onmondig verklaard. In de praktijk wordt de realisering van het zelfbeschikkingsrecht onmogelijk gemaakt door bepaalde hulp te verbieden en ‘normen’ te hanteren die niet getoetst kunnen worden.

Wat dient er dus te gebeuren?

1.    De wetgever dient het zelfbeschikkingsrecht te erkennen.
2.    De wetgever dient hulpverlening in het kader van hulp bij zelfdoding onder strikte voorwaarden kosteloos mogelijk te maken. (zie 1 )
3.    De hulp moet worden uitgevoerd door de huisarts als vertrouwenspersoon en op grond van zijn beroepsgeheim. Wanneer de huisarts hulp weigert, dan moet teruggevallen kunnen worden op door de overheid te erkennen steunpunten (zie 2).
4.    Er mag geen verwijsplicht voor artsen zijn, omdat dat in strijd is met het zelfbeschikkingsrecht (zie 3 ).
5.    Voorwaarde is de wettelijke erkenning van het levenstestament, zoals bij testamenten bij een notaris vastgelegd, waar materiële zaken worden geregeld het geval is (zie 4 ).
6.    Voor de daadwerkelijke hulpverlening bij levensbeëindiging is de wilsbekwame meerderjarige burger zelf  juridisch en moreel verantwoordelijk, dan wel de door hem of haar aangewezen gevolmachtigde (die daarmee heeft ingestemd) voor het geval hij of zij zich niet meer kan uiten (zie 5 ).

Bovenstaande tekst is geschreven door Marianne Wits-Wolfraad, secretaris van de SVL en Gerard Schellekens op persoonlijke titel.

annotaties:

1) met als bijzondere bepaling dat dat nimmer geld mag kosten voor de hulpvrager (anders dan feitelijke kosten) omdat er anders een tweedeling in de samenleving komt en blijft omdat mensen met geld en/of relaties altijd de kans hebben hun wens te realiseren.

2) De steunpunten moeten bij hulpverlening minimaal een arts en een apotheker betrekken en moeten ook een beroep kunnen doen op SCEN artsen. Door de schouwarts bij de hulpverlening aanwezig te laten zijn kunnen de toetsingscommissies vervallen.

3) Verwijzen getuigt weliswaar van goed hulpverlenerschap, maar dat is theorie want in de praktijk gebeurt dat zelden. Belangrijker is dat niemand publiekelijk weet naar wie verwezen kan worden en bovendien begint het onderzoek naar de hulpvraag dan weer opnieuw.) Hulp bij weigering door de eigen (huis)arts zal dan (zie punt 3.) worden verzorgd door steunpunten met een vergunning van de Minister, net zoals er ook erkende abortusklinieken zijn.

4) Zie als bijlage de formulieren die in België worden gehanteerd.

5) Met deze werkwijze hoeft de gevolmachtigde de ‘normen’ ondraaglijk lijden en een uitzichtloze situatie’ niet meer te staven, omdat de hulpvrager dat reeds heeft gedaan in zijn verklaring. De gevolmachtigde treedt op namens de hulpvrager (zie voetnoot 4.)
Daar geen enkele regelgeving in alle situaties kan voorzien, is in exceptionele gevallen nog te denken aan toekenning van discretionaire bevoegdheid aan de minister.

Hieronder een voorbeeld van een wilsverklaring inzake euthanasie, zoals die in België gehanteerd wordt:

MODEL WILSVERKLARING INZAKE EUTHANASIE
Rubriek I. Verplichte gegevens

A.    Voorwerp van de wilsverklaring
Ondergetekende,
(naam en voornamen) …………………………………

(*) verzoekt dat voor het geval zij/hij (*) niet meer in staat is tot wilsuiting, een arts euthanasie toepast indien voldaan is aan de voorwaarden vastgesteld in de wet van 28 mei 2002 betreffende euthanasie;
(*) herbevestigt de wilsverklaring tot euthanasie die werd opgesteld op (datum)     …………………………………….
(*) herziet de wilsverklaring tot euthanasie die werd opgesteld op (datum) ………………………………….
(*) trekt de wilsverklaring tot euthanasie die werd opgesteld op (datum) ………………………………in     ……………….

B.    Persoonlijke gegevens van de verzoeker
Mijn persoonlijke gegevens zijn de volgende:
- hoofdverblijfplaats:     …………………………………………
- volledig adres: ……………………………………….
- identificatienummer in het Rijksregister: …………….
- geboorteplaats en –datum: …………………………..

C.    Kenmerken van de wilsverklaring
Deze verklaring werd vrij en bewust afgelegd. Dit wordt onderschreven door de handtekening van de twee getuigen en in voorkomend geval van de vertrouwensperso(o)n(en).

Ik verwacht dat deze wilsverklaring wordt geëerbiedigd.

D.    De getuigen
Ik leg deze verklaring af ten overstaan van de volgende getuigen:

1.
naam en voornaam:     …………………………………
hoofdverblijfplaats:     …………………………………
volledig adres:     ………………………………………
identificatienummer in het Rijksregister:     ……………
telefoonnummer:    ……………………………………
geboortedatum en –plaats:    ……………………………
eventuele graad van verwantschap:     …………………

2.
naam en voornaam:     …………………………………
hoofdverblijfplaats:     …………………………………
volledig adres:     ………………………………………
identificatienummer in het Rijksregister:     ……………
telefoonnummer:     ……………………………………
geboortedatum en –plaats:     …………………………….
eventuele graad van verwantschap:     …………………

Rubriek II. Facultatieve gegevens

A.    De eventueel aangewezen vertrouwenspersonen

Als vertrouwensperso(o)n(en), waarvan ik wens dat zij/hij onmiddellijk op de hoogte wordt/worden gebracht indien ik mij in een toestand bevind waarin de wilsverklaring van toepassing zou kunnen zijn en dat zij/hij tijdens de procedure wordt/worden betrokken, wijs ik in volgorde van voorkeur aan:
1.
naam en voornaam:     …………………………………
hoofdverblijfplaats:     …………………………………
volledig adres:     ………………………………………
identificatienummer in het Rijksregister:     ……………
telefoonnummer:     ……………………………………
geboortedatum en –plaats:     …………………………….
eventuele graad van verwantschap:     …………………

2.
naam en voornaam:     …………………………………
hoofdverblijfplaats:     …………………………………
volledig adres:     ………………………………………
identificatienummer in het Rijksregister:     ……………
telefoonnummer:     ……………………………………
geboortedatum en –plaats:     …………………………….
eventuele graad van verwantschap:     …………………

B.    Gegevens weer te geven door de persoon die fysiek blijvend niet in staat is een wilsverklaring op te stellen en te tekenen
De reden waarom ikzelf fysiek niet in staat ben deze wilsverklaring op te stellen en te ondertekenen is de volgende:     ……..…………………………………………
…..………………………………………………………….
…………………………………………………………………………..
…………………………………………………………………………..
Als bewijs hiervan voeg ik een medisch getuigschrift als bijlage.

Ik heb de hiernavermelde persoon aangewezen om deze wilsverklaring schriftelijk vast te leggen:
naam en voornaam:     …………………………………
hoofdverblijfplaats:     …………………………………
volledig adres:     ………………………………………
identificatienummer in het Rijksregister:     ……………
telefoonnummer:     …………………………………
geboortedatum en –plaats:     …………………………….
eventuele graad van verwantschap:     …………………

Deze verklaring is opgemaakt in (aantal) ……… ondertekende exemplaren die worden bewaard bij/te (op een plaats of bij een persoon)
…….……………………………………………………
……….…………………………………………………
Te     ………………………………………………………
op ………………………………………………………

datum en handtekening van verzoeker
datum en handtekening van de aangewezen persoon bij het fysiek blijvend niet in staat zijn van de verzoeker (1)
datum en handtekening van de twee getuigen
datum en handtekening van de aangewezen vertrouwensperso(o)n(en) (1)

(bij iedere datering en handtekening worden de hoedanigheid en de naam vermeld
(handtekeningen)

(*) schrappen wat niet past
(1) in voorkomend geval

(c) ANP 2010 alle rechten voorbehouden

Dit alles lezen we op de site van Liberalis in het artikel Een klassieke visie op euthanasie van Isabelle Buhre.

Dit eerste publieksboek beschrijft twee manieren: de ene is om de juiste hoeveelheid van een dodelijk medicijn te verzamelen en — als het niet anders kan — die in te nemen. De andere is bewust versterven: stoppen met eten en drinken. ‘Bewust versterven’ staat als gruwelijk te boek. Weinig mensen weten dat je honger en dorst met hulp van verzachtende zorg kunt verlichten, aldus de auteurs.Het ‘handboek voor twee methoden voor zelfeuthanasie’ is een vervolg op Chabots boek ‘Een waardig levenseinde in eigen hand’, dat sinds 1 februari niet meer te bestellen is.

Boudewijn Chabot is psychiater voor ouderen en deed onderzoek naar een waardig levenseinde. De socioloog Abram de Swaan noemt dat onderzoek ‘belangrijk en vernieuwend’.

Stella Braam is onderzoeksjournalist en publiceerde onder meer Ik heb Alzheimer en Ik blijf thuis!.

Uitweg is volgens de auteurs geschreven voor een breed publiek. Het boek is verkrijgbaar in de boekhandel en de prijs is € 24,95.

De Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde (NVVE)  geeft via haar website ook informatie over hulp bij zelfeuthanasie. Maar die informatie is alleen toegankelijk voor leden.