Holland Doc @ IDFA - Alles over het grootste documentairefestival ter wereld!

Het Grote Bijenmysterie

De IDFA Award for First Appearance (€ 5.000) werd vrijdag uitgereikt aan Ross McDonnell en Carter Gunn. Zij kregen de prijs  voor Colony (Ierland/VS). Reden genoeg om de documentaire zaterdag in de OBA te gaan bekijken. Een trotse McDonnell was bij de voorstelling aanwezig.

Centraal in Colony staat Colony Collapse Disorder (CDD), in gewoon Nederlands: Bijenverdwijnziekte. Dit is een fenomeen waarbij alle bijen uit een kolonie plotseling verdwijnen. Het fenomeen heeft consequenties voor de menselijke voedselproductie, omdat bijen de bestuiving van veel landbouwgewassen voor hun rekening nemen.

De oorzaak van het verdwijnen van bijen is nog onbekend. Als mogelijke oorzaken worden genoemd: parasieten, virussen, stress, ondervoeding en pesticiden.

De documentaire vertelt ook het verhaal van de familie Seppi, een strenggelovige Amerikaanse familie waarvan de oudste zoon Lance een jonge bijenhouder is die aan het begin van zijn loopbaan staat. De familie Seppi is een kleine bijenkolonie op zich. Het gezin is kinderrijk en strak georganiseerd.

Binnen dit gezin is bijenhouder Lance een onzekere ondernemer die zich probeert staande te houden in een tijd van economische tegenspoed. Lance moet van zijn moeder op korte termijn een vrouw vinden en een gezin gaan stichten. Dat gezin moet hij goed kunnen onderhouden en moeder Seppi heeft weinig vooralsnog weinig vertrouwen in de zakelijke talenten van de bijenzoon. De relatie moeder-zoon is een documentaire op zich waard.

Colony is een prachtig vormgegeven documentaire. McDonnel wil met zijn film vooral aandacht vragen voor de gevaren van CDD en hoopt nu dat de huidige politieke machthebbers in Amerika en Europa actie gaan ondernemen. Zo niet, dan zitten we het binnenkort niet alleen zonder honing.

‘The Horse Boy’ is de moeite van het kijken waard

Bij mijn ouders liggen fotoalbums en schoenendozen die uitpuilen met kiekjes van mij op en rond paarden: het zijn de sporen die twaalf jaar lang intensief paardrijden nalaten.  Mijn zus deelt diezelfde passie maar heeft er daarnaast nog één ontwikkeld: die voor mensen met een geestelijke beperking. En hoewel ik op dat gebied veel minder succesvol ben, heeft autisme me altijd gefascineerd. The Horse Boy van Michel Orion Scott combineert mijn beide fascinaties en plaatst deze in een wel net zo fascinerende omgeving: Mongolië.  Vrijdagavond deed zich de laatste kans voor de film in de bioscoop te bekijken. Die kans heb ik met beide handen gegrepen.

 Ouders Rupert Isaacson en Kristin Neff ondernemen met hun autistische zoon Rowan  een reis te paard door Mongolië. Omdat Rowan thuis enorme rust vindt op de rug van paard Betsy én omdat Sjamanistische rituelen in Mongolië Rowan zouden kunnen helpen.  Off they go.

(meer…)

Iron Crows van Bong-Nam Park

Vanochtend naar Iron Crows van Bong-Nam Park gegaan, een van de genomineerde documentaires in de categorie ‘Mid-lentgh & short documentary.’ Ik had al een andere genomineerde film in deze categorie gezien, The Accidental Terrorist, waar ik niet zo heel enthousiast over was, dus ik was benieuwd wat ik van deze zou vinden.

Al na een paar minuten verwacht ik dat ik me wel in het oordeel van de jury zal kunnen vinden, omdat de film visueel heel mooi is. Maar op dat moment denk ik nog dat het waarschijnlijk een film is van het type ‘mooi gefilmd, interessant onderwerp, maar weinig verhaal.’ Hierin vergis ik me behoorlijk. Er zit veel ontwikkeling in de film en als kijker raak je steeds meer betrokken bij de hoofdpersonen, arbeiders op werven waar vrachtschepen gesloopt worden in Bangladesh. Als een van hen op een gegeven moment moet huilen, voel ik mijn eigen ogen ook vochtig worden. Misschien speelt mee dat hij verdriet heeft om zijn blindgeboren baby en ik zelf dit jaar voor het eerst moeder ben geworden (gelukkig van een gezond kindje), maar volgens mij ligt het toch voornamelijk aan de vertelkracht van Bong-Nam Park.

In de IDFA-dagkrant had ik gelezen dat de regisseur na vertoning in Zuid-Korea spontaan donaties toegestuurd kreeg van het publiek, bedoeld voor de arbeiders waar de film over gaat. Hij vertelde dat hij daardoor erg verrast was, omdat hij zijn hoofdpersonen niet als zielig wilde neerzetten. Ik vind dat Bong-Nam Park er goed in geslaagd is de arbeiders niet als meelijwekkende schepsels neer te zetten. Natuurlijk zie je als kijker dat deze mensen een keihard leven hebben, maar de film laat hen in hun waarde en heeft ook oog voor positieve aspecten als de kameraadschappelijke verhoudingen en vrolijke momenten. Een erg mooie documentaire, en ook al heb ik niet alle genomineerde films gezien, ik hoop dat deze wint!

Nadat woensdag de nominaties bekend werden, heb ik gisteren mijn kans gepakt en zowel Enemies of the People, waarover mijn collega Neeltje heeft geschreven en Last Train Home gezien. Beide films zijn, naar John Appels The Player genomineerd voor de Joris Ivens Award. Van Enemies of the People was ik zeer onder de indruk. Van te voren wist ik wel iets over het onderwerp, dat er een Rode Khmer in Cambodja was, dat er veel mensen zijn vermoord en dat er nog steeds veel Killing Fields zijn. In deze film gaat de hoofdpersoon Thet Sambath op zoek naar de reden voor al die moorden die er onder het regime van de Rode Khmer zijn gepleegd. Afijn, hierover kun je meer lezen in Neeltjes artikel.

Omdat ik zo onder de indruk was van Enemies of the People, ging ik met gemengde gevoelens naar Last Train Home. Die film kon toch niet net zo goed zijn. Maar dat was hij wel, hoewel geheel onvergelijkbaar. Last Train Home zoomt in op een zeer eigentijds fenomeen, namelijk van de migrant die van het platteland naar de grote stad trekt om daar te werken, geld te verdienen en de kinderen een opleiding te kunnen geven. Het schrijnende aan deze situatie is echter dat de kinderen thuis nauwelijks een band hebben met hun ouders die ze 1 keer in het jaar zien en altijd maar hameren op hard studeren. De regisseur van de film, Lixin Fan was op donderdagavond te gast in de IDFA  talkshow. Hij vertelde dat hij in 2003 al was begonnen met zijn research voor deze film, om zo een gezin te vinden dat het fenomeen van migratie een gezicht kon geven. Ideaal was een koppel van in de veertig, aangezien zij sinds China 30 jaar geleden ‘open’ ging, de transformatie van het land aan den lijve hadden ondervonden. Fan heeft drie jaar bij de familie die hij portretteert gefilmd.

Om het vertrouwen van de familie te winnen, heeft hij zichzelf in het begin bloot moeten geven. Met de documentaire heeft hij zijn respect willen tonen aan de migranten en het offer dat hun levenswijze met zich meebrengt. En dat is naar mijn mening goed gelukt. Nergens in de film trekt hij partij, hij observeert de gang van zaken en registreert het met zijn camera. Erg knap gedaan!

Hopelijk vindt de film zijn weg naar de televisieprogrammering in Nederland. Voor nu moeten we het doen met een trailer van de film:

U.N. Me

De documentaire U.N. Me (Ami Horowitz en Matthew Groff) is erg actueel. Bij het zien van de intro moest ik direct denken aan een artikel dat ik gisteren in de krant las over een rapport waaruit blijkt dat de VN-missie in Oost-Congo de crisis daar verergert.

Deze documentaire schetst een bedroevend maar geloofwaardig beeld van het functioneren van de VN. Oud-VN-medewerkers en journalisten vertellen over misstanden en straffeloosheid. Zo zegt een man die als blauwhelm gestationeerd was in Ivoorkust dat hem duidelijk werd gemaakt dat hij geen kritische vragen moest stellen, niet hoefde te werken en vooral van het bier, strand en lokale vrouwelijk schoon moest genieten.

Ondanks de ronduit pessimistische boodschap die de film uitdraagt, valt er door de brutale aanpak van maker Ami Horowitz af en toe toch wat te lachen. Een must-see voor iedereen die geïnteresseerd is in internationale samenwerking of werkzaam op dit terrein.

De film is nog te zien op zaterdag, 17u, in Tuschinski 4.

Enemies of the People

Terwijl ik gisteravond zat te kijken naar Enemies of the People (Rob Lemkin en Thet Sambath), werd bekend dat deze film genomineerd is in de categorie ‘lange documentaire’. Ik vind het  zelf ook een goede, maar bovenal een belangrijke film. We zien hoe Thet Sambath, wiens ouders net als 2 miljoen andere Cambodjanen in de jaren zeventig vermoord zijn onder het Rode Khmer-regime, op zoek gaat naar de moordenaars uit die tijd. Zijn geduld, doorzettingsvermogen en moed zijn indrukwekkend. Hij slaagt erin een aantal mensen voor de camera te laten vertellen hoe zij de vermeende vijanden van het volk doodden. Een van hen geeft zelfs een demonstratie, met een plastic mes. Ook ‘Broeder Nummer 2’, de rechterhand van Pol Pot, krijgt hij aan de praat.

Enemies of the People is alleen nog zaterdag om 12.00 uur te zien, in De Munt 9.

IDFA Top Dag!

Ik vind IDFA een fantastisch festival, maar zo af en toe zie ik er een documentaire waarvan ik vermoed dat ik ‘m, als ik ‘m op tv had zitten kijken, zou hebben uitgezet. Maar nu is het pas 16u ’s middags en heb ik al vier films gezien die ik echt goed vind! Ik wilde eigenlijk nog in de rij gaan staan bij The Yes Men Fix the World, maar dat laat ik nou maar zitten. Ik krijg ongetwijfeld nog wel eens de kans die te zien, op TV of in de bioscoop. Ik ben wel even verzadigd. Vanavond weer.
(meer…)

Een daverend applaus voor ‘Anybody there..?’

“Die vijf tot twintig procent waar jullie niets mee kunnen, geef die maar aan ons.” Wim Keyl en Jan Geyteman weten wel raad met probleemjongeren. Communicatief onvaardige jongeren in hun geval, want “probleemjongere is een kloteterm.”

Op een boerderij met prachtige vleeskoeien zien we de jongens hout hakken en het erf aanvegen, maar tijd voor een goed gesprek en ontlading door middel van een potje boksen is er ook. Terwijl andere jeugdhulpinstanties geld ontvangen zonder een al te hoog slagingspercentage, blijken Wim en Jan op eigen kracht met hun onorthodoxe aanpak erg succesvol.

Het contrast tussen de met gel behangen matjes en de groene omgeving is prachtig. Ook de glimmende oorbellen komen tegen de achtergrond van de modder rond de boerderij goed uit de verf. Mooi aan deze documentaire van Eline Flipse vind ik dat we als kijker getuige mogen zijn van het proces waarbij de jongeren zich openstellen zonder dat daarbij de discretie verloren gaat.

Bij de aftiteling klinkt een daverend applaus. Ik klap mee. Zowel voor de inhoudelijke zorg aan de jongeren alsook voor het maken van deze prachtige documentaire.

‘Anybody there..?’ zal 29 december tot en met 3 januari uitgezonden worden op het digitale themakanaal Holland Doc 24.

Het observerend vermogen van Wiseman

Zondag was voor mij de dag der grote tegenstellingen. Van de vlotte en flitsende documentaire Crips: Strapped ‘n Strong rende ik bij het zien van de aftiteling meteen weer door naar het volgende avontuur: 158 minuten ballet. Tijd om te acclimatiseren is er niet: in het donker probeer ik de andere bezoekers niet tot last te zijn en sluip ik naar een laatste plekje in de bioscoopzaal. La Danse - The Paris Opera Ballet begint. En eindigt pas veel en veel later.  

Zelf kan ik de film prima uitzitten maar aan een aantal voortijdig vertrekkende bioscoopbezoekers merk ik dat de lengte van deze documentaire niet voor iedereen is weggelegd. Ergens begrijp ik het wel: de film had ook een uur minder mogen duren. De cameravoering kenmerkt zich door veel long takes waarin we balletdansers en ballerina’s eindeloos zien repeteren. Perfectie is tijdens deze repetities het sleutelwoord.

 Hoofdpersoon in de documentaire is de artistiek leider van het Parijse Opera Ballet. Ook haar leren we alleen kennen door wat ze doet: persoonlijk wordt het nergens. De dansers oefenen en oefenen en oefenen en Wiseman registreert. De artistiek leider is aan het woord en wij luisteren mee. Frederick Wiseman is als een vlieg op de muur: altijd aanwezig om ons het grote geheel te tonen. De beelden die dat oplevert zijn prachtig: de opera is een arena die voor ons geen geheimen meer kent. Van de directeurskamer tot het halletje dat wordt geverfd: we zijn er geweest.

 Wat ik ondanks de uitvoerigheid en de prachtige beelden wel heb gemist is een zekere verdieping. Graag had ik niet alleen de dansers willen zien dansen, maar ook willen weten wat er omgaat in de hoofden van die fragiele vrouwen waarin zoveel kracht en strijdlust schuilt. Heel fijn had ik het gevonden indien Wiseman heel even met een microfoon op een danser was afgestapt. Maar Wiseman blijft doen wat hij als geen ander kan: observeren. Als een vlieg aan de muur.

La Danse - The Paris Opera Ballet is zondag 29 november om 10.45 uur nog te bewonderen in Tuschinski 6.

Crips, beats en harde cuts

Ik had ervoor in de rij moeten staan maar kon uiteindelijk op de eerste rij plaatsnemen. Waar ik heen ging? Crips: Strapped ‘n Strong. Met voorbedachte rade heb ik de film in september niet op televisie gekeken: deze documentaire moest en zou ik op het grote scherm zien vanuit een comfortabele bioscoopstoel! Zondag diende zich daarvoor dan eindelijk de gelegenheid aan.

Documentairemaker Joost van der Valk (met inmiddels een Emmy op zak voor de documentaire Saving Africa’s Witch Children) volgt in Crips: Strapped ‘n Strong een aantal Crips uit Den Haag. De Crips bestaat uit Antilliaanse en Surinaamse mannen die broederschap en loyaliteit hoog in het vaandel hebben staan en geld verdienen met illegale praktijken. De gangsters, of G’s zoals ze zichzelf noemen, leven niet een benijdenswaardig leven. Jaren spenderen in de gevangenis, het afvuren van kogels, het vangen van kogels of onderduiken: het is voor deze mannen aan de orde van de dag.

Met een voorliefde voor hiphop haalde ik mijn hart op bij de ondersteunende beats. Ook van het vlotte tempo, de harde cuts en mugshots was ik erg gecharmeerd. Toch kent deze keuze van editing ook een grote keerzijde: na het zien van de film kun je het gevoel gekeken te hebben naar een moderne HipHop video niet goed onderdrukken. Door de flitsende manier waarop de documentaire is vormgegeven dringt de ernst van de situatie niet tot je door. Aan de mate van diepgang ligt dat zeer zeker niet: die is in Crips: Strapped ‘n Strong meer dan aanwezig.