Holland Doc @ IDFA - Alles over het grootste documentairefestival ter wereld!

Welterusten. Tot IDFA 2010.

Het is zondag, achterin de ochtend. Tien dagen IDFA in combinatie met redactiewerk heeft zo zijn impact, ook op mij. Ik draai me om met het voornemen deze dag in bed te spenderen totdat ik geconfronteerd wordt met de lijst met filmtitels aan de muur die ik dit festival van mezelf moest zien. Contact, Orgasm INC., Book of Miri en Drona and I zijn nog niet afgevinkt…

Nog geen uur later zit ik in de trein. Met in mijn tas de lijst met filmtitels.

Mijn in de trein ontstane plan om de laatste dag van het IDFA in het Press Office door te brengen tussen twee wandjes met een koptelefoon op mijn hoofd valt bij het in de hand nemen van de deurklink in duigen. Op slot. Het IDFA zit er voor het Press Office op.

Met een opengeslagen programmaboekje in de handen haast ik me vervolgens naar Pathé De Munt en ga om 15.00 uur met een boekje op een stoel zitten tussen de ingang van zaal 9 en zaal 10. Om vier uur start in zaal 9 YOU CANNOT START WITHOUT ME, om half vijf draait in zaal 10 The Tightrope.  Voordat ik weer naar huis ga moet en zal ik een laatste IDFA-film gezien hebben.

Gestommel en geluid: om half vier gaat de deur van zaal 11 open. Mensen lopen naar buiten, maar even later ook weer naar binnen. Ik pak mijn programmaboekje er nog weer eens bij en zie dat in de desbetreffende zaal tenminste vier prijswinnaars worden getoond in één doorlopend programma. Nog geen seconde later sta ik met mijn bijeen geraapte spullen voor de ingang van zaal 11 en wacht ik op goedkeuring van de zaalwacht. Er zijn een aantal mensen die het doorlopende programma van tien tot zes niet hebben kunnen volhouden: er is een plekje vrij!

In plaats van het moeten kiezen voor één film krijg ik er twee cadeau: The Last Train Home en Albert’s Winter zijn de afsluitende films van IDFA 2009.  En ook al slaap ik vandaag uiteindelijk weer veel minder lang dan ik graag had gewild:  op een dag als deze kan ik prima teren en slaap ik uiteindelijk twee keer zo lekker.  Welterusten. Tot IDFA 2010.

Het Grote Bijenmysterie

De IDFA Award for First Appearance (€ 5.000) werd vrijdag uitgereikt aan Ross McDonnell en Carter Gunn. Zij kregen de prijs  voor Colony (Ierland/VS). Reden genoeg om de documentaire zaterdag in de OBA te gaan bekijken. Een trotse McDonnell was bij de voorstelling aanwezig.

Centraal in Colony staat Colony Collapse Disorder (CDD), in gewoon Nederlands: Bijenverdwijnziekte. Dit is een fenomeen waarbij alle bijen uit een kolonie plotseling verdwijnen. Het fenomeen heeft consequenties voor de menselijke voedselproductie, omdat bijen de bestuiving van veel landbouwgewassen voor hun rekening nemen.

De oorzaak van het verdwijnen van bijen is nog onbekend. Als mogelijke oorzaken worden genoemd: parasieten, virussen, stress, ondervoeding en pesticiden.

De documentaire vertelt ook het verhaal van de familie Seppi, een strenggelovige Amerikaanse familie waarvan de oudste zoon Lance een jonge bijenhouder is die aan het begin van zijn loopbaan staat. De familie Seppi is een kleine bijenkolonie op zich. Het gezin is kinderrijk en strak georganiseerd.

Binnen dit gezin is bijenhouder Lance een onzekere ondernemer die zich probeert staande te houden in een tijd van economische tegenspoed. Lance moet van zijn moeder op korte termijn een vrouw vinden en een gezin gaan stichten. Dat gezin moet hij goed kunnen onderhouden en moeder Seppi heeft weinig vooralsnog weinig vertrouwen in de zakelijke talenten van de bijenzoon. De relatie moeder-zoon is een documentaire op zich waard.

Colony is een prachtig vormgegeven documentaire. McDonnel wil met zijn film vooral aandacht vragen voor de gevaren van CDD en hoopt nu dat de huidige politieke machthebbers in Amerika en Europa actie gaan ondernemen. Zo niet, dan zitten we het binnenkort niet alleen zonder honing.

Een film als een commercial

De film met de weinig pakkende titel Monsieur Advertising – Marcel Bleustein-Blanchet gaat over een man die zelf juist een groot talent had voor het bedenken van wervende teksten en slogans. Marcel Bleustein-Blanchet (1906-1996) was een pionier op het gebied van reclame in zijn land Frankrijk en in heel Europa, en keek daarbij graag de kneepjes van het vak af in Amerika.

Het is een fijne en kleurrijke film, gelardeerd met beelden uit reclamecampagnes van mooie, gelukkige mensen. Op een periode van groot verdriet en rouw om de dood van zijn dochter en de tweede wereldoorlog na, lijkt Bleustein-Blanchet zelf ook een zeer gelukkig mens te zijn geweest die volop van zijn leven en werk genoot. Je zou de maker van de documentaire, Olivier Mille, kunnen verwijten dat er geen enkele kritische noot zit in de film, maar van mij mag dat wel in een documentaire over een reclameman.

De film heeft de uitstraling van een commercial, wervelend, positief en met een krachtige voice over waar de glimlach in doorklinkt, en daarin past geen kritiek.

Iron Crows van Bong-Nam Park

Vanochtend naar Iron Crows van Bong-Nam Park gegaan, een van de genomineerde documentaires in de categorie ‘Mid-lentgh & short documentary.’ Ik had al een andere genomineerde film in deze categorie gezien, The Accidental Terrorist, waar ik niet zo heel enthousiast over was, dus ik was benieuwd wat ik van deze zou vinden.

Al na een paar minuten verwacht ik dat ik me wel in het oordeel van de jury zal kunnen vinden, omdat de film visueel heel mooi is. Maar op dat moment denk ik nog dat het waarschijnlijk een film is van het type ‘mooi gefilmd, interessant onderwerp, maar weinig verhaal.’ Hierin vergis ik me behoorlijk. Er zit veel ontwikkeling in de film en als kijker raak je steeds meer betrokken bij de hoofdpersonen, arbeiders op werven waar vrachtschepen gesloopt worden in Bangladesh. Als een van hen op een gegeven moment moet huilen, voel ik mijn eigen ogen ook vochtig worden. Misschien speelt mee dat hij verdriet heeft om zijn blindgeboren baby en ik zelf dit jaar voor het eerst moeder ben geworden (gelukkig van een gezond kindje), maar volgens mij ligt het toch voornamelijk aan de vertelkracht van Bong-Nam Park.

In de IDFA-dagkrant had ik gelezen dat de regisseur na vertoning in Zuid-Korea spontaan donaties toegestuurd kreeg van het publiek, bedoeld voor de arbeiders waar de film over gaat. Hij vertelde dat hij daardoor erg verrast was, omdat hij zijn hoofdpersonen niet als zielig wilde neerzetten. Ik vind dat Bong-Nam Park er goed in geslaagd is de arbeiders niet als meelijwekkende schepsels neer te zetten. Natuurlijk zie je als kijker dat deze mensen een keihard leven hebben, maar de film laat hen in hun waarde en heeft ook oog voor positieve aspecten als de kameraadschappelijke verhoudingen en vrolijke momenten. Een erg mooie documentaire, en ook al heb ik niet alle genomineerde films gezien, ik hoop dat deze wint!

U.N. Me

De documentaire U.N. Me (Ami Horowitz en Matthew Groff) is erg actueel. Bij het zien van de intro moest ik direct denken aan een artikel dat ik gisteren in de krant las over een rapport waaruit blijkt dat de VN-missie in Oost-Congo de crisis daar verergert.

Deze documentaire schetst een bedroevend maar geloofwaardig beeld van het functioneren van de VN. Oud-VN-medewerkers en journalisten vertellen over misstanden en straffeloosheid. Zo zegt een man die als blauwhelm gestationeerd was in Ivoorkust dat hem duidelijk werd gemaakt dat hij geen kritische vragen moest stellen, niet hoefde te werken en vooral van het bier, strand en lokale vrouwelijk schoon moest genieten.

Ondanks de ronduit pessimistische boodschap die de film uitdraagt, valt er door de brutale aanpak van maker Ami Horowitz af en toe toch wat te lachen. Een must-see voor iedereen die geïnteresseerd is in internationale samenwerking of werkzaam op dit terrein.

De film is nog te zien op zaterdag, 17u, in Tuschinski 4.

IDFA Top Dag!

Ik vind IDFA een fantastisch festival, maar zo af en toe zie ik er een documentaire waarvan ik vermoed dat ik ‘m, als ik ‘m op tv had zitten kijken, zou hebben uitgezet. Maar nu is het pas 16u ’s middags en heb ik al vier films gezien die ik echt goed vind! Ik wilde eigenlijk nog in de rij gaan staan bij The Yes Men Fix the World, maar dat laat ik nou maar zitten. Ik krijg ongetwijfeld nog wel eens de kans die te zien, op TV of in de bioscoop. Ik ben wel even verzadigd. Vanavond weer.
(meer…)

Videocracy en de macht van mooie mensen

Thomas Blom is zelfstandig filmmaker en regisseur bij het televisieprogramma ZEMBLA. Op verzoek van Holland Doc 24 bekeek hij Videocracy van Erik Gandini. Ik stelde hem enkele vragen over deze documentaire over schoonheid en het ontbreken van troost.

Videocracy opent met een fragment van de allereerste commerciële televisie-uitzending van Italië. In het programma moeten kijkers naar de studio bellen om antwoord te geven op quizvragen. Bij ieder correct antwoord ontdoet een in de studio aanwezige, gemaskerde vrouw zich op suggestieve wijze van een kledingstuk. Het regende toen klachten. Die klachten kwamen vooral van werkgevers omdat werknemers te lang opbleven en daardoor de volgende dag te laat op het werk verschenen. ‘Seksuele exploitatie’ van de vrouw speelde blijkbaar geen enkele rol. Hoe denk je dat het Nederlandse publiek zou hebben gereageerd?

Blijkbaar is het de manier om een succesvolle zender te starten. Nederland  had ongetwijfeld ook voor de buis gezeten, denk aan programma’s van Veronique en de beginperiode van SBS. Ranzig en fascinerend, zoals wat je nu op internet aantreft. Ik ben benieuwd waar Wakker Nederland mee komt.

Amerika staat bekend als een televisiemaatschappij en een land waarbij uiterlijk een zeer grote rol speelt. Uit Videocracy blijkt echter dat Italianen minstens net zo geobsedeerd zijn door deze zaken. Was je verrast dat de Italianen wat betreft obsessie met uiterlijk en televisie misschien nog wel verder zijn doorgedraaid dan de Amerikanen? (meer…)

Beklim Spielberg

In Climbing Spielberg vertrekken drie jonge Vlaamse filmmakers naar Hollywood om hun geluk te beproeven. Zij willen Steven Spielberg ontmoeten en een zelfgeschreven scenario aan hem verkopen. Een leuke documentaire over drie zuiderburen op zoek naar kansen. De film komt alleen erg langzaam op gang.

De documentaire was aanvankelijk opgezet als televisiereeks en werd in afleveringen uitgezonden op de Belgische zender Jim. De eerste dertig minuten van de film heb je het idee dat je naar een soort uitgerekte animatie van HKU-studenten zit te kijken, vol flauwe grappen en studentikoze streken. Dat is de eerste paar minuten nog wel leuk, maar gaat snel vervelen. Het publiek in de zaal waar ik de documentaire mee keek vond dat blijkbaar ook, want na een minuut of twintig waren er nog maar weinig mensen aanwezig.

Wanneer de diesel eenmaal op gang komt, wordt de film echter wel degelijk interessant. De drie musketiers komen uiteindelijk daadwerkelijk met Spielberg in contact en mogen hem zelfs interviewen. Dat interview is ontroerend en geestig.

De drie Belgen weten blijkbaar de juiste snaar te raken bij de oude filmgoeroe, want nadat ze weer veilg in het vaderland zijn terggekeerd, onvangen ze nog een persoonlijk schrijven van Spielberg.

The future is wide open….

Premières

Tuschinski: de mooiste bioscoop van Nederland om de première van je film te hebben. De eer viel dit weekend ten deel aan The Player van John Appel, op zaterdagavond en Farewell van Ditteke Mensink. Twee Nederlandse, totaal andere documentaires, maar beiden prachtig!

Op de nieuwe film van John Appel had ik me verheugd. In eerdere jaren heb ik ontzettend genoten van Zij gelooft in mij en The Last Victory. Appel komt zo dichtbij zijn subjecten, die moeten zich duidelijk erg bij hem op hun gemak hebben gevoeld. Vooral in The Last Victory over de paardenraces in Sienna, Italië, leek het soms alsof er geen camera was, alsof je er echt bij was.

  The Player is de eerste film waarin Appel achter de camera vandaan komt. Het onderwerp is dan ook persoonlijker: The Player is zijn vader, die zeer van gokken hield. Inmiddels is hij overleden. Appel jr. haalt herinneringen aan zijn vader op en spreekt met andere mannen voor wie gokken veel betekent. Regelmatig gingen er lachsalvo’s op als de grappige bookmaker Harry in beeld kwam. Wat een portret! Zijn aanwezigheid in de film houdt het onderwerp luchtig.

Op zondag was het de beurt aan Farewell, een film waar ongeveer negen jaar aan gewerkt is, en dat zie je eraan af! Wat een detail, prachtig! De film over Lady Grace Drummond-Hay, de eerste vrouw aan boord van de zeppelin die als eerste de wereld rondreisde is geheel opgebouwd uit archiefmateriaal. Researcher Gerard Nijssen, bekend van In Europa en Andere tijden, is hiervoor verantwoordelijk. Hij heeft meer dan honderd uur aan materiaal bekeken! Naast de mooie achiefbeelden is er een belangrijke rol weggelegd voor de zeer toepasselijk gecomponeerde muziek. Die draagt in grote mate bij aan de romantische sfeer en zorgt dat je als kijker meegenomen wordt met de zeppelinreis. Een heel bijzondere film, bijzonder geslaagd ook!

De eerste reis om de wereld van de Graf Zeppelin zorgde in 1929 voor veel reuring, iedereen liep uit om de zeppelin over hun land te zien drijven. Helaas stortten kort na de landing in New York de beurzen ineen en werd de aandacht van de media geheel in beslag genomen door de gevolgen hiervan. Farewell van Ditteke Mensink brengt dit vergeten historische moment weer voor het voetlicht.

Klik hier om een aflevering te bekijken van IDFA Journaal 2009 waarin Ditteke Mensink te gast is.

Twee prachtige films van Nederlandse bodem dus! The Player zal vanaf februari 2010 in de filmtheaters gaan draaien. Farewell wordt later verwacht, vanaf 4 maart.

Over vaders en zonen

En zo zat ik, totaal onverwacht, naast de zoon van Pablo Escobar, de meest beruchte drugsbaron aller tijden. Vanmiddag zag ik in Tuschinksi Sins of My Father van Nicolas Entel. Een geweldige documentaire over vaders, maar vooral toch over zonen.

Bij binnenkomst in het theater koos ik volstrekt willekeurig een plekje. Bleken er eregasten naast mij te zitten: de regisseur en aanhang. De film begon en langzaam werd mij iets duidelijk. Ik keek naar het filmscherm. Toen naar links. Daarna naar het scherm en stiekem snel weer even naar links. Yep. Ik zat naast de hoofdpersoon van Sins of My Father.

De documentaire opent met beelden van enkele aanslagen in Colombia en de dreigende stem van Pablo Escobar, de grote cocaïnekoning uit de jaren tachtig, die iedereen vooral kent uit Hollywoodfilms en de krant. Hij was twee decennia geleden verantwoordelijk voor een hele zwik moorden in Colombia, waaronder die op minister van Justitie Rodrigo Lara Bonilla en de charismatische politicus Luis Carlos Galán.

In de documentaire krijgen we, dankzij de verhalen die zijn zoon Juan Pablo over hem vertelt, een uniek beeld van de wereldberoemde drugsbaron. Na de moord op Escobar senior moest hij het land ontvluchten en veranderde hij zijn naam in Sebastian Marroquin. Hij ging naar de universiteit en werkt tegenwoordig als architect.

Sins of My Father laat vooral zien hoe ingrijpend het gewelddadige verlies van een vader kan zijn. Sebastian Marroquin leeft nog altijd in de schaduw van zijn vaders gruweldaden. Hij wil in de documentaire een daad stellen. Hij stuurt daarom een brief naar de kinderen van Rodrigo Lara Bonilla  en Luis Carlos Galán. Uiteindelijk komt het tot een emotionele ontmoeting. De zoons begrijpen allemaal dat ze onmogelijk verantwoordelijk kunnen worden gesteld voor de daden van hun vaders, of die nou goed of fout waren. Ze willen vooral samen een streep onder het verleden zetten en werken aan een mooier en geweldloos Colombia.

Na afloop van de voorstelling sprak ik nog even snel met regisseur Entel. Ik zei dat hij de film ook The hopeful story of the orphans had kunnen noemen, omdat het toch vooral een generatie van zonen met vermoorde vaders is die in de documentaire aan het woord komt. Een generatie die werkt aan een hoopvolle toekomst. Entel keek mij blij verrast aan en zei dat hij zich helemaal kon vinden in mijn gedachtegang.

Een film dus voor vaders en zonen. Maar moeders en dochters moeten hem zeker ook gaan zien.

Klik hier om een aflevering te bekijken van IDFA Journaal 2009 waarin Sara Meuleman de regisseur en de hoofdpersoon van Sins of My Father interviewt.