Van de eindredactie - Plannen, projecten, ervaringen HUMAN doet verslag

Van de directie (voor 1 keer)

Je zult toch maar omroepdirecteur zijn. In de beeldvorming over de publieke omroep behoor je dan tot de kaste van 23 veelverdienende managers die in een bestuurlijke variant van pupillenvoetbal een inefficiënt systeem op de been houdt. Laat ik nu omroepdirecteur zijn. Mijn blog heet echter niet “van de directie” maar “van de eindredactie”. Een doorzichtige poging om maar niet tot die merkwaardige kaste gerekend te worden?

Eindredigeren van tv-programma’s en internetsites is mijn hoofdtaak en wees gerust, mijn salaris verhoudt zich niet tot dat wat directeuren elders in de publieke omroep verdienen. Toen mijn illustere voorganger Jan Haasbroek -de enige Nederlander die bij geboorte al omroepdirecteur was- de verleiding van het prepensioen niet kon weerstaan werd zijn baan wegbezuinigd. Iemand moest echter eindverantwoordelijk zijn, en die eer viel mij te beurt. Ik speel met plezier voor omroepdirecteur, vooral omdat bij een kleine omroep als HUMAN de directietaken in de schaduw staan bij het dagelijkse werk als programmamaker.

1 van de 23

Eind maart debatteerde de Kamer over de nieuwe mediawet. Afgelopen week verscheen het visitatierapport over de publieke omroep. Steeds weer gaat het over die 23 omroepen met die 23 besturen, 23 directeuren, 23 eigen gebouwen en 23 etcetera’s. Die 23 zorgen ervoor dat de publieke omroep in bestuurlijk opzicht onbeheersbaar en inefficiënt dreigt te worden, luidt de boodschap, het zijn er veel te veel.

1 van die 23 is HUMAN. Dragen wij ons steentje bij aan onbeheersbaarheid en ineffiency? De Kamer vermoedt van wel. Er werd een motie aangenomen die de minister vroeg een onderzoek te verrichten om vast te stellen hoe het werk van omroepen als HUMAN efficienter georganiseerd kan worden door het onder te brengen bij een andere omroep. Ook de visitatiecommissie, die overigens tot onze vreugde behoorlijk positief over HUMAN oordeelde, vindt dat omroepen als HUMAN om die redenen zouden moeten fuseren.

Beeld en werkelijkheid

Dat ruimt op. In een klap of 1 a 2 blijven dan in plaats van 23 omroepen een stuk of 14 over. Maar wat ruimt het op? Wordt het bestel beheersbaarder? Efficiënter? Lost een bedrijf dat constateert dat het teveel managers heeft zijn probleem op door de positie van de koffiejuffrouw ter discussie te stellen?

Beeldvorming is moeilijk te bestrijden als het beeld politiek en publieke opinie goed uitkomt.

De werkelijkheid is dat HUMAN-bestuursleden (ze ontvangen geen enkele vergoeding overigens) de afgelopen jaren niet vergaderend in het Gooi zijn aangetroffen. Ook de directeur zal je daar niet gauw treffen, hij leest (ook nog eens diagonaal, ik beken) notulen. Een eigen gebouw hebben we ook al niet. Financiën en overheadkosten hebben we volgens het oordeel van accountants en visitatiecommissie goed op orde. Overlast proberen we alleen te veroorzaken door op basis van de aantoonbare kwaliteit van ons werk te lobbyen voor een goede plek in de programmaschema’s.

Onzin?

HUMAN werkt veel samen met andere omroepen. We weten daardoor dat door het ontbreken van managementlagen, een eigen gebouw en alle andere bijkomende zaken, de qua efficiency ogenschijnlijke nadelen van een kleine organisatie in werkelijkheid meer dan gecompenseerd worden. Organisatieadviseurs, die te maken hebben gehad met onderzoek naar fusies in de gezondheidszorg en het onderwijs zal dat bekend voor komen.

Zijn de motie van de Tweede Kamer en het advies van de visitatiecommissie volgens HUMAN dan onzin? Natuurlijk niet. Motie en advies benoemen expliciet een ontwikkeling die linksom of rechtsom onvermijdelijk naar een nieuwe jas voor HUMAN zal leiden. Maar wel om andere redenen dan die nu aangevoerd worden.

Waar zit de winst?

Van oudsher prevaleren voor HUMAN programmatische taken boven de institutionele vorm. Daarom opperden bestuur en personeel vorig jaar al dat de toekomst van HUMAN wellicht beter gediend was door met behoud van eigen herkenbaarheid structurele samenwerking te zoeken met grotere mediapartners. De voor- en nadelen hiervan onderzoeken we op dit moment. Voor ons gaat het daarbij om de zoektocht naar inhoudelijke winst met het oog op de onvermijdelijk crossmediale toekomst.

Of er toch nog efficiencywinst te behalen is? We weten op basis van eerder verricht onderzoek dat het voor HUMAN niet veel kan zijn. Maar tegelijkertijd, wie weet? We behoren tot het midden- en kleinbedrijf en daarvoor geldt dat een extra bedrag van 20 a 25.000 euro op jaarbasis heel wat is. In het licht van de totale begroting van de publieke omroep wellicht peanuts, maar voor ons kan het als basis dienen om op zoek te gaan naar aanvullende financiering voor bijvoorbeeld een extra documentaire. Dat slaan we niet zomaar af.

Maar het idee dat je door fusie van kleine omroepen als HUMAN de publieke omroep als geheel beheersbaarder en structureel efficienter maakt, dat gaat uit van een schijnwerkelijkheid. Die winst is louter cosmetisch. Het oogt lekker daadkrachtig, zo’n vermindering van 23 naar 14 omroepen, maar er zal in de dagelijkse praktijk van de publieke omroep nauwelijks iets veranderen. Daarvoor zijn ingrijpende aanpassingen op andere niveaus nodig.

p.s.

HUMAN werkt regelmatig samen met buitenlandse publieke omroepen. Ook daar zijn - in totaal andere structuren, neem Engeland met 1 centrale publieke omroep- beheersbaarheid en efficiency onderwerp van nationaal debat. Voor zover ik op basis van mijn ervaringen kan oordelen: al samenwerkend valt de Nederlandse publieke omroep in vergelijking tot deze omroepen op door daadkracht en wel erg weinig bureaucratie….