Wie leeft wie lijdt, maar heeft dat zin? - door Stine Jensen

Lijden kan een les in nederigheid zijn 

Stine Jensen en Rob Wijnberg onderzoeken deze zomer in de serie ‘Dus ik ben’ in nrc.next de vraag: hoe definiëren wij onszelf? Alle artikelen uit de krant verschenen ook op dit blog. Vandaag de laatste aflevering: Ik lijd, dus ik ben. Door Stine Jensen

Twee grote betraande ogen staren je aan. Daarboven de tekst: ‘Wereldwijd hebben ik en 40 miljoen andere vluchtelingen uw hulp hard nodig.’ Wie de bladzijde omslaat, ziet hetzelfde bruine kindergezicht: ‘En met het omslaan van de pagina is het probleem niet verdwenen.’ Er is trouwens nog zo’n jongetje in dezelfde serie. Hij heeft een bollere toet en kijkt je met een open mondje en al even grote vragende ogen aan. Net een dood te knuppelen zeehondje.

(more…)

Gelukkig hoor ik bij de goede groep - door Rob Wijnberg

Hoe een ‘wij’ ook een ‘zij’ nodig heeft

Stine Jensen en Rob Wijnberg onderzoeken deze zomer in de serie ‘Dus ik ben’ in nrc.next de vraag: hoe definiëren wij onszelf? Alle artikelen uit de krant verschijnen ook op dit blog. Vandaag de een-na-laatste aflevering: Ik hoor erbij, dus ik ben. Door Rob Wijnberg

Het is 9 juni 2008. Het Nederlands elftal heeft zojuist met 3-0 van de regerend wereldkampioen Italië gewonnen. Zowel in Zwitserland als in eigen land heerst euforie. Tienduizenden in het oranje uitgedoste supporters verzamelen zich massaal op straat, op pleinen en in kroegen. Op televisie constateert Jack van Gelder uitgelaten hoe mooi het is dat sport “zo verbroedert”. Eventjes is heel Nederland trots. Trots op ‘onze jongens’ én op zichzelf.

Sport maakt, net als oorlog en religie, bij uitstek duidelijk dat mensen naast individuen ook groepswezens zijn. Je zou ook kunnen spreken van groepsdieren; menselijk kuddegedrag vertoont soms immers treffende gelijkenis met het dierenrijk. Maar er zijn ook verschillen: anders dan de meeste dieren verenigen mensen zich niet alleen om de overlevingskans te vergroten, maar ook om een persoonlijke identiteit te creëren. Vereenzelviging met gelijksoortige of gelijkgestemde mensen bepaalt namelijk voor een groot deel wie we zijn – en hoe we over onszelf denken. (more…)

We zijn niet meer als Romeo en Juliet - Stine Jensen

Liefde is laveren tussen het ego en de ander

Filosofen Stine Jensen en Rob Wijnberg onderzoeken in de serie ‘Dus ik ben’ deze zomer in nrc.next de vraag: hoe definiëren wij onszelf? De artikelen uit de krant verschijnen ook op dit blog. Op zoek naar identiteit - aflevering 6: Ik heb lief, dus ik ben. Door Stine Jensen

In een grote Amerikaanse slee rijden Sandy en Danny in de laatste scène van Grease (1978) samen naar de hemel. Dat ze samen een gelukkig liefdespaar zouden vormen, was al op te maken uit eerdere scènes waarin ze zongen over warme zomernachten. Wat Sandy (Olivia Newton John) en Danny (John Travolta) voor mijn generatie zijn, zijn Kate Winslet (Rose) en Leonardo da Caprio (Jack) voor een andere. Liefde is samen op de boeg van een grote boot staan die op het punt staat te zinken, je armen spreiden en roepen: ‘I am the King of the World!’ (Titanic, 1997).

Films, boeken en series vormen de romantische blauwdruk van de menselijke zoektocht naar liefde. Als we ergens naar op zoek zijn in het leven, dan is het immers wel de liefde. De meesten van ons streven er naar om van een single een double te worden – zie de vele zelfhulpboeken die ons helpen bij het zoeken naar de ware. En meteen onder onze naam vermelden we op allerlei identiteitsformulieren onze burgerlijke status, net als op Facebook en op Hyves (’single’, ‘relatie’, ‘het is ingewikkeld’, ‘getrouwd’). (more…)

Wie ik ben? Nou, ik zit in vastgoed

Filosofen Stine Jensen en Rob Wijnberg onderzoeken in de serie ‘Dus ik ben’ deze zomer in nrc.next de vraag: hoe definiëren wij onszelf? De artikelen uit de krant verschijnen ook op dit blog. Op zoek naar identiteit - aflevering 5: Ik werk, dus ik ben.

Door Rob Wijnberg

“Mijn naam is Pieter, 38 jaar. In het dagelijkse leven ben ik loodgieter.” “Ik ben Sandra, 42 jaar, en verpleegkundige.” “Dirk-Jan is de naam. Ik ben 29 en werk als financieel adviseur.” Zet een willekeurige groep vreemden bij elkaar en laat ze zich aan elkaar voorstellen. De kans is dan groot, zo niet honderd procent, dat iedereen na het noemen van zijn naam en leeftijd, onmiddellijk begint over zijn beroep. Alleen al daaruit valt op te maken dat ons werk een zeer bepalend onderdeel is van onze identiteit. Voor velen geldt: wat ik doe, is wie ik ben.

Al vroeg worden we met deze notie van identiteit bekend gemaakt, wanneer volwassenen aan kinderen vragen: ‘Wat wil je later worden?’ – doelend op een toekomstige carrière. Vreemd genoeg staat het beroep niet op onze identiteitskaart vermeld, waarschijnlijk omdat mensen te vaak van baan verwisselen. Maar op alle formulieren die we over onszelf invullen, of de Hyves-profielen die we van onszelf maken, staat bijna altijd een beroep of functie vermeld. Zelfs in contactadvertenties vertellen mensen meestal éérst over hun baan en pas dan over hun hobby’s of andere interesses. (more…)

Ik rook Gauloises en shop bij Zara - door Stine Jensen

Filosofen Stine Jensen en Rob Wijnberg onderzoeken in de serie ‘Dus ik ben’ deze zomer in nrc.next de vraag: hoe definiëren wij onszelf? De artikelen uit de krant verschijnen ook op dit blog.
Op zoek naar identiteit - aflevering 4: Ik consumeer, dus ik ben.
Door Stine Jensen

Jort Kelder trekt een paar witte handschoentjes aan. Voorzichtig pakt hij een pen uit een glazen vitrine. “Dit is de Rolls Royce Bentley onder de pennen”, fluistert hij. “Kan ik er even mee schrijven?”

De verkoper schudt zijn hoofd. “Niet met deze. We zouden het heel erg jammer vinden als er al mee geschreven is. Dat doe je met een auto ook niet.” De Prins Reinier – zo heet de pen – is afgezet met duizend diamanten en robijnen, kost 230.000 euro en kent een oplage van 81 stuks. Er gaat geen gewone inkt in, maar inkt met een rozengeurtje.

Bij ons in de PC, het tv-programma waarin Jort Kelder de PC Hooftstraat afstruint op zoek naar unieke aankopen, is spullenvoyeurisme bij uitstek. De vermakelijke perversiteit zit hem niet alleen in het prijskaartje dat aan de pen hangt, maar ook in het feit dat mensen een vermogen kunnen ‘verspillen’ aan zoiets ‘onnuttigs’. “Maar dan ben je wel héél uniek”, glimlacht de verkoper. (more…)

Het ‘ik’ wil altijd iemands Idol zijn - Rob Wijnberg

Hoe erkenning onze identiteit bepaalt

Filosofen Stine Jensen en Rob Wijnberg onderzoeken in de serie ‘Dus ik ben’ deze zomer in nrc.next de vraag: hoe definiëren wij onszelf? De artikelen uit de krant verschijnen ook op dit blog.
Op zoek naar identiteit - aflevering 3: de mens als verlangen naar bevestiging.
Door Rob Wijnberg

Op de, en, ja en eh na, is ik het meest gebruikte woord uit de Nederlandse taal. Niet dat alleen Nederlanders grote ego’s hebben. In bijna alle talen spreken mensen het vaakst over zichzelf. De term ik is dan ook niet onbelangrijk: ze onderscheidt ons van alle andere diersoorten op aarde. Dieren hebben immers wel een bewustzijn, sommigen zelfs een beperkt zelfbewustzijn, maar alleen de mens is zelfbewust genoeg om daadwerkelijk te kunnen spreken van een ‘ik’. (more…)