Daan Roovers: Ik beheers me, dus ik ben

Deze week is Daan Roovers, hoofdredacteur van Filosofie Magazine, meedenker van ‘Dus ik ben’. De redactie vroeg haar een beeld uit te kiezen dat iets zegt over een essentieel aspect van het mens-zijn.
Daan Roovers koos een fragment uit het egodocument van Bram van Splunteren uit de VPRO serie ‘Het geluk van Nederland’. Bram laat zich filmen terwijl hij een huilbui heeft en gaat er vanuit dat je pas echt eerlijk bent over jezelf als je je diepste emoties uit. Daan Roovers trekt deze opvatting over authenticiteit in twijfel en formuleert daarbij de frase: Ik beheers me, dus ik ben.

Waarom dit beeld?

“Bram van Splunteren is in deze serie op zoek naar een antwoord op de vraag: wie ben ik? Dat is een vraag die ons allemaal bezighoudt. De manier waarop hij dit zelfonderzoek doet fascineert me: in de vorm van een egodocument - met aanwezigheid van de camera -  wil hij een zo eerlijk mogelijk portret van zichzelf schilderen. Wat Bram betreft gebiedt de eerlijkheid hem dat hij de huilbui uit dit fragment laat zien. Dat is typerend voor onze tijd: we gaan uit van de aanname dat je eerlijk bent over jezelf als je je privé-emoties laat zien. Ik vind dat een opvatting van authenticiteit waar we eens bij stil moeten staan.”

Wat zie je? Vertel…

“Je ziet een huilende Bram van Splunteren in een fragment uit deel 3 van ‘Zijn of Azijn’ van de VPRO-serie ‘Het geluk van Nederland’. “In de auto op weg naar de VPRO realiseerde ik me ineens dat ik veel zieker was dan ik toen durfde toegeven…” En dus, vertelt Bram in de voiceover, besloot hij de cameraman te bellen om de huilbui vast te leggen. Want volgens hem horen zijn tranen thuis in het portret dat hij maakt. Daarom heeft hij de huilbui moeten overdoen.”

Jij koos dit beeld. Wat zegt dit beeld over jou?

“Net als Bram ben ik geïnteresseerd in de vragen: wie ben ik? En ben ik eerlijk over mezelf? Bovendien intrigeert het mij als filosoof hoe andere mensen die vraag onderzoeken. Dit is wat dat betreft een interessant geval: niet alleen filmt Bram van Splunteren zijn zelfonderzoek, maar bovendien gaat hij ervan uit dat je pas echt eerlijk bent over jezelf als je je diepste emoties uit. Alsof zijn verdriet veelzeggend is voor zijn identiteit.”

“Maar als je mij vraagt om iets van mezelf te laten zien, dan zou ik niet zozeer naar mijn huilbuien verwijzen. Huilen doen we allemaal. Het speelt zich af op het niveau van de driften; het is bijna iets dierlijks. Dat is nou typisch iets dat niet kenmerkend is voor wie ik ben. De wereld zit vol met dergelijke emoties; als in de Privé staat dat Katja Schuurman verdriet heeft van haar miskraam, zegt dat werkelijk niks over wie Katja is, want ik ken niemand die op zo’n moment niet heel verdrietig zou zijn.”

“Als ik zou moeten laten zien wie ik ben dan zou ik willen beschrijven wat ik vind, hoe ik in het leven sta, wat mijn dromen zijn. Volgens mij zijn mijn ideeën en opvattingen veel kenmerkender voor wie ik ben dan mijn driften en emoties.”

Wat zegt dit beeld volgens jou over onze samenleving?

Ik denk dat wij tegenwoordig een rare opvatting hebben over de scheiding tussen privé en publiek: wij denken dat het goed is om die op te heffen. Wij denken dat mensen die zeggen wat ze denken en in het openbaar huilen echt, eerlijk en authentiek zijn. Je diepste gevoelens die opborrelen ongefilterd op straat gooien, dat zou ‘puur’ zijn. ‘Jezelf zijn’ wordt verward met het op straat gooien van datgene wat je tot je privédomein rekent. Het is een groot misverstand in onze samenleving.

Welke vraag, welk dilemma, roept dit beeld op over ons mens-zijn?

“Wij leven in een tijd met een expressief ideaal: als ik kan uitdrukken wat ik ervaar, dan voel ik me vrij. Maar volgens mij is dat niet bevrijdend, noch wenselijk. Het is een vals idee van authenticiteit over mens-zijn.”

“De scheiding tussen privé en publiek vereist dat je in de publieke ruimte een rol speelt, jezelf vormgeeft. En dat is iets wat wij mensen kunnen; wij kunnen denken over ons doen en laten; we hoeven niet samen te vallen met onze onmiddellijke driften en neigingen. Het is heel constructief voor mensen om een privébewustzijn te hebben. Ik zou willen opperen: zeg eens niet wat je denkt!”

Vul in: Ik … dus ik ben.

Ik beheers me, dus ik ben.

Reageer hieronder op het beeld van  Daan Roovers en de frase ‘Ik beheers me dus ik ben’ of ga naar de pagina Denk mee! voor andere manieren van meedenken met het project.

Hier vind je alle beelden van de meedenkers op een rijtje.

 De redactie werkt op dit moment aan het televisieprogramma ‘Dus ik ben’ dat in het najaar van 2010 door HUMAN op televisie wordt uitgezonden. Tips zijn welkom!