Eeuw van de Stad - Denk mee over de kwaliteit van onze steden!

Citymarketing: battle of the cities

Steden kennen al eeuwenlang uitdagingen om problemen in de omgeving het hoofd te bieden en om een goede toekomst te bereiden voor hun inwoners. Dick de Jong van het bureau Brandaris Placemarketing schrijft voor Eeuw van de Stad een serie bijdragen over het nut van marketing bij de ontwikkeling van steden.

In vroeger tijden ontstond de stad als een burcht die haar geregistreerde burgers beschermde tegen de boze buitenwereld. Steden werden dan ook omgeven door stadswallen, toegangspoorten en bewaking. De steden waren belangrijk voor de economie, en belangrijker dan de pas later opkomende naties. Steden verenigden zich ook wel in samenwerkingsverbanden om samen de strijd aan te gaan bij de verovering van nieuwe markten. In Nederland werkten de Hollandse steden bijvoorbeeld samen in de VOC.

Nog steeds gaan steden de strijd aan met elkaar, maar dan is dat meestal alleen in economische zin. Voor toekomstige welvaart en welzijn in de stad is het nodig dat de steden bestaande bewoners en bedrijven behouden en waar mogelijk ook groeien. Citymarketing is de discipline die zich richt op het behouden en aantrekken van de 3 B’s van bewoners, bedrijven en bezoekers.

Er zijn wereldwijd grote ontwikkelingen gaande. De huidige crisis doet vermoeden dat de economische neergang en het bijbehorende banenverlies in sommige steden desastreus is. Het voorbeeld van massaontslagen in de stad Detroit met de grote autoproducenten als General Motors, Ford en Chrysler is inmiddels bekend. Deze producenten produceerden al jaren te grote en ouderwetse SUV’s, terwijl de vraag in de markt verschoof. Met het uitbreken van de kredietcrisis hebben consumenten geen geld meer voor die grote en inefficiënte auto’s. Het risico is nu aanwezig dat steden ook niet genoeg voorbereid zijn op de toekomst, omdat ze net als de autoproducenten te weinig oog hebben voor waar de markt, maar dus ook hun eigen inwoners en bedrijven, om vraagt.

Ook steden die minder afhankelijk zijn van één sector of industrie worden nu bedreigd in hun welvaart en welzijn. De veranderende markt vraagt om een nieuwe visie op de stad en om activiteiten die een perspectief bieden aan de bestaande bewoners en bedrijven. Marketing kan daarbij behulpzaam zijn. In de volgende artikelen volgen voorbeelden met do’s en dont’s voor steden.

Nieuw jaarboek over ‘woestijnstad’ Dubai

[Foto: Katrin Greiling]

In Europa weten we heel wat van steden. Maar hoe je een stad in no-time opbouwt dat weet men in de Golfregio misschien nog wel beter. Midden in de woestijn verscheen de stad Dubai, zelfs met een golfbaan. Om een idee te krijgen van hoe Dubai zich heeft ontwikkeld verscheen twee jaar geleden een jaarboek. Nu wordt gewerkt aan een tweede Al Manakh.

‘De Arabische wereld maakt een ongekende ontwikkeling van haar steden door,’ schreef Khalid Al Malik in de eerste Al Manakh. De directeur van de invloedrijke ontwikkelingsorganisatie Tatweer in Dubai voorspelde een florissante toekomst voor die stad. Eerder schreven we op dit weblog dat de economische crisis hard aankomt in de Golfregio. Nu blijkt de directeur van Tatweer dan ook wel erg positief te zijn geweest.

Al Manakh is een boek van vijfhonderd pagina´s met enorm veel foto’s, plattegronden, grafieken en schema’s. Samen met de teksten die er in staan vormt het boek een enorme bron van informatie.  Het schetst een beeld van hoe Dubai was, is en zou gaan worden. De internationale recensies waren lovend, onder andere the Financial Times en architectuur magazine Icon.

Samenstellers Mitra Khoubrou, Ole Bouman en Rem Koolhaas werken nu aan een nieuwe Al Manakh. Want, zo schrijven ze op hun website, de Golfregio beschikt weliswaar over kennis van geldzaken en stedelijke ontwikkeling, de economie werkt toch een beetje tegen. De recessie noopt tot creativiteit van de investeerder, ontwerper en uitvoerder.

Hoe men dat aanpakt en hoe Dubai er in de toekomst uit zal zien zal in het tweede jaarboek staan dat in maart van volgend jaar verschijnt. Voorlopig zijn de ontwikkelingen in de Golf bij te houden op het weblog van Al Manakh. Het eerste handboek is voor dertig euro te bestellen via deze website.

‘Overenthousiast strooien met miljoenen helpt niet’

Is investeren in grote stedelijke bouwprojecten een middel tegen de economische crisis? Ja, zou je zeggen, want extra overheidsinvesteringen leiden tot meer aanbestedingen en dus tot meer werkgelegenheid. Maar klopt die stelling wel?

Vorige maand trok de Provincie Overijssel de portemonnee voor grote renovatiewerkzaamheden aan verschillende monumenten. De kostbare opknapbeurten zouden namelijk niet alleen goed voor de betreffende gebouwen zijn, het zou ook een positief effect op de economie moeten hebben.

Hetzelfde argument werd ruim twee weken geleden gebruikt voor een groot bouwplan in de noordelijke Randstad. De stadsregio Amsterdam kondigde aan om honderdduizend woningen te gaan bouwen. Volgens de voorzitter van het project zou het de economie uit het slop moet trekken.

Het Centraal Plan Bureau (CPB) berekende in maart dat er sprake is van een recessie en dat de investeringen in nieuwbouwwoningen dit jaar met maar liefst zeven procent afnemen. In 2010 zou dat getal nog verder dalen naar -8,75 procent.

Hetzelfde bureau concludeerde echter ook dat het niet veel zin heeft om grootscheepse woningbouwprojecten uit de grond te stampen. Argument: De plannen die nu gemaakt worden, zullen pas over een paar jaar aanbesteed worden en dan dus pas effect hebben op de economie. En naar verwachting is de zware conjuncturele periode dan alweer voorbij.

Dat zegt Roel Beetsma, hoogleraar macro-economie aan de Universiteit van Amsterdam, in Het Parool. Overenthousiast strooien met miljoenen zou volgens hem kunnen leiden tot ongewenste begrotingstekorten van de geldschietende overheden.

Thuiszittende bouwvakkers zouden er wel bij gebaat zijn als reeds geplande bouwprojecten naar voren gehaald worden, zegt de professor. Dat leidt tot extra werkgelegenheid, ‘maar je loodst er echt niet de hele lokale economie mee door de recessie heen’.

Abu Dubai

Aan de zuidkust van de Perzische Golf, waar o.a. het inmiddels beroemde Burj al Arab hotel (7 sterren) staat, leek er voor de Arabische wereld iets moois te groeien. Maar zoals Tegenlicht al aan het einde van de aflevering ‘Rising Gulf’ concludeerde: de tijd zal leren of al die hoge gebouwen in Dubai in de toekomst wel vol en van nut zullen zijn. Inmiddels heeft de grote recessie ook de GCC (Gulf Cooperation Council) bereikt, en Dubai blijkt ‘hard hit’. Geen wonder natuurlijk, wetend dat er een sterke ambitie was om het nieuwe financieel-economische knooppunt van de wereld te worden. Bekend is verder de animositeit binnen de 7 Verenigde Emiraten tussen de stadsemiraten Dubai en Abu Dhabi: de laatste is de rijkere broer, want voldoende olievoorraden. En in elk geval genoeg reserves om de zusterstad 10 miljard dollar steun te verlenen. Ondertussen verschijnen onheilspellende artikelen over de situatie in Dubai: de Huffington Post spreekt al van ‘de duistere kant van Dubai‘. En in ‘ How not to build a city’ noemt Christopher Hume Dubai zelfs een ‘ruin in waiting’. En BBC’s Panorama ging voor de documentaire ‘Slumdogs and Millionaires’ undercover in de barakken van de uitgebuite bouwvakkers.

Provincie steunt monumenten

De economische crisis betekent niet alleen maar narigheid. Dat werd eerder al beweerd op dit weblog. De stelling wordt nog wat extra kracht bij gezet door een bericht van RTV-Oost. De provincie Overijssel heeft aangekondigd extra te investeren in het onderhoud van (stedelijke) monumenten.

Goed nieuws voor de monumenten in het oosten van het land. Wel twee kanttekeningen. 1: Het gaat om een niet al te omvangrijk bedrag van vier miljoen euro. 2: Vooralsnog lijken alleen monumenten in Overijssel te profiteren van de helpende provinciehand.

Gevraagd om een reactie zegt belangenorganisatie Monumenten.nl berichten te ontvangen dat niet alleen de provincie Overijssel op het punt staat de portemonnee te trekken. Ook andere regionale en lokale overheden zouden willen investeren in monumentenzorg.